Ashtu siç edhe ishte parashikuar,viti 2025 u karakterizua deri ditën e tij të fundit nga një intensitet i paparë ngjarjesh politike, diplomatike dhe ushtarake në të gjitha fushat, drejtimet dhe kontinentet, me ndikime përgjithësisht negative në marrëdhëniet ndërkombëtare.
Këto ndikime do të jenë objekt i demarsheve të mëtejshme diplomatike edhe në vitin 2026, me shumë rrjedhoja të papritura dhe të paparashikueshme.
Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë (KASH) i ka ndjekur më vemëndje dhe në vazhdimësi ato ngjarje në të gjitha format dhe formatet, në takimet e shumta me ambasadorë të huaj në Tiranë, në veprimtari të ndryshme përkujtimore, historike dhe kulturore, etj.
Mbi këtë bazë, KASH ka hartuar dhe ka bërë publike deklaratat përkatëse, me vlerësime, vërejtje, sugjerime dhe rekomandime për rritjen e rolit dhe ndikimin e diplomacisë sonë.
Qëndrimet e KASH-it janë vlerësuar nga Përfaqësitë e huaja Diplomatike, opinioni publik dhe media në vendin tonë, nga homologët dhe kolegët tanë në SHBA, Itali, Maqedoninë e Veriut, Kosovë dhe gjetkë.
Shumë anëtarë të Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë dhe drejtuesit e tij kryesorë kanë qenë shpesh të pranishëm në median e shkruar, televizive dhe në rrjetet sociale. Kësisoj, idetë dhe qëndrimet tona janë bërë pikë e besueshme referimi mbi ngjarjet dhe zhvillimet gjeopolitike në botë, rajon dhe në vendin tonë.
Në një aspekt më praktik për KASH-in, vlen të theksohet organizimi dhe drejtimi me sukses i dy seminareve në Janar dhe Shkurt, në Shkup dhe Golem, në kuadrin e projektit mbi “Forcimin e dialogut me shoqërinë civile për zgjerimin e bashkëpunimit dhe komunikimit në rajonin e Ballkanit Perendimor”.
Ashtu siç kemi njoftuar hollësisht dhe më parë, realizimi i këtij projekti, në bashkëpunim të ngushtë me Këshillin e Ambasadorëve të Maqedonisë së Veriut, me kontributin aktiv të 10 anëtarëve të Këshillit dhe Bordit të tij drejtues u vlerësua pozitivisht nga Fondi i Ballkanit Berendimor dhe Bashkimi Europian.
Për tu theksuar gjithashtu është kritikat konstruktive të Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë si Organizatë (nëpërmjet një letre zyrtare dërguar në MEPJ dhe në Kuvend), si dhe e disa anëtarëve të tij në daljet e tyre publike në media në lidhje me Projekt-Ligjin e ri të Shërbimit me Jashtë që MEPJ po përpiqet të formulojë dhe kalojë për aprovim në Kuvendin e Shqipërisë.
Më poshtë, po ndalemi në disa prej çështjeve kulmore dhe përfundimet kryesore që dalin nga zhvillimet diplomatike të vitit 2025, të shoqëruara, sipas rastit, me disa këndvështrime, sugjerime praktike dhe parashikime gjeopolitike për vitin 2026.
KAPITULLI I
Presidenca Trump II dhe Strategjia e re amerikane e Sigurisë Kombëtare
Gjatë vitit 2025, Administrata e re amerikane nën drejtimin e Presidentit Donald Trump ishte në qendër të vëmendjes së opinionit publik dhe diplomatik ndërkombëtar. Kjo vëmendje lidhej jo vetëm me rolin e Shteteve të Bashkuara si një nga aktorët kryesorë në sistemin ndërkombëtar, por edhe me orientimet e reja strategjike të shpallura që në muajt e parë të mandatit të dytë presidencial.
Një zhvillim kyç ishte shpallja, më 5 dhjetor 2025, e Strategjisë së re amerikane të Sigurisë Kombëtare. Ky dokument përmbledh qasjen e SHBA-ve ndaj sfidave globale të sigurisë, marrëdhënieve me aleatët dhe aktorët e tjerë ndërkombëtarë, si dhe rolin e saj në arkitekturën ekzistuese të rendit botëror.
Strategjia paraqet disa dallime të dukshme krahasuar me dokumentet e mëparshme strategjike amerikane, përfshirë edhe Strategjinë e vitit 2017. Ajo reflekton një theks më të madh mbi interesat kombëtare dhe një qasje më pragmatike ndaj angazhimeve shumëpalëshe.
Dokumenti u prit me vëmendje dhe diskutime të gjera në radhët e vendeve aleate, veçanërisht në Bashkimin Europian dhe NATO. Disa vende dhe institucione europiane shprehën nevojën për reflektim mbi implikimet e kësaj strategjie për marrëdhëniet transatlantike dhe për arkitekturën e sigurisë europiane.
Në Strategjinë e re theksohet rëndësia e ndarjes më të balancuar të përgjegjësive mes partnerëve, si dhe prioriteti i bashkëpunimit ekonomik dhe tregtar si pjesë e marrëdhënieve ndërkombëtare. Po ashtu, vërehen rishikime të rolit të SHBA-ve në disa mekanizma shumëpalësh dhe organizata ndërkombëtare.
Brenda vetë rretheve politike dhe akademike amerikane, janë shprehur vlerësime të ndryshme mbi këtë strategji. Një pjesë e analistëve theksojnë se, pavarësisht ndryshimeve në qasje, bashkëpunimi me aleatët mbetet thelbësor për përballimin e sfidave globale, veçanërisht në raport me fuqitë e tjera të mëdha.
Në këtë kontekst, Strategjia e re amerikane e Sigurisë Kombëtare është interpretuar gjerësisht si një nxitje për rritjen e kapaciteteve dhe përgjegjësive të partnerëve ndërkombëtarë, sidomos të Bashkimit Europian, në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes.
Në përfundim, zhvillimet e vitit 2025 lidhur me Presidencën Trump II dhe Strategjinë e re të Sigurisë Kombëtare përfaqësojnë një element të rëndësishëm të debatit mbi të ardhmen e marrëdhënieve transatlantike dhe rendin ndërkombëtar, debate që pritet të vijojnë edhe gjatë vitit 2026.
KAPITULLI II
Demarshet për paqe në Ukrainë
Gjatë vitit 2025, konflikti në Ukrainë vijoi të mbetet një nga çështjet më komplekse dhe më shqetësuese të skenës gjeopolitike ndërkombëtare. Për të 46-in muaj radhazi, luftimet dhe tensionet midis palëve vazhduan, duke shoqëruar situatën me pasoja të ndjeshme humanitare, politike dhe të sigurisë, si për rajonin ashtu edhe për rendin ndërkombëtar në tërësi.
Gjatë këtij viti u ndërmorën një sërë demarshesh diplomatike me qëllim arritjen e një armëpushimi dhe krijimin e kushteve për një proces paqeje. Këto përpjekje përfshinë iniciativa të ndryshme nga Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Europian dhe aktorë të tjerë ndërkombëtarë, si dhe konsultime të shpeshta me autoritetet ukrainase dhe palën ruse.
Në planin ushtarak, situata në terren mbeti e ndërlikuar. Rusia vijoi kontrollin mbi një pjesë të konsiderueshme të territorit ukrainas, përfshirë Krimenë dhe zona të tjera strategjike, ndërsa Ukraina mbeti kryesisht në pozicione mbrojtëse, duke synuar ruajtjen e integritetit territorial dhe forcimin e kapaciteteve të saj mbrojtëse.
Një rol i rëndësishëm në përpjekjet për paqe pati edhe administrata amerikane. Gjatë vitit 2025 u shënuan disa takime dhe iniciativa diplomatike në nivel të lartë, të cilat synuan krijimin e një kornize të përgjithshme për armëpushim dhe negociata. Megjithatë, këto nisma u përballën me vështirësi të shumta, për shkak të qëndrimeve të ndryshme të palëve dhe mungesës së konsensusit mbi çështje thelbësore të sigurisë dhe sovranitetit.
Bashkimi Europian vijoi të luajë një rol aktiv diplomatik, duke theksuar nevojën për një zgjidhje të qëndrueshme dhe të pranueshme ndërkombëtarisht, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Samite dhe takime të nivelit të lartë u mbajtën gjatë gjithë vitit, me fokus koordinimin e qëndrimeve dhe mbështetjen politike dhe ekonomike për Ukrainën.
Pavarësisht përpjekjeve të shumta diplomatike, deri në fund të vitit 2025 nuk u arrit një marrëveshje përfundimtare për paqe. Perspektivat për vitin 2026 mbeten të lidhura ngushtë me ecurinë e negociatave, zhvillimet në terren dhe vullnetin politik të palëve të përfshira për të gjetur një zgjidhje të qëndrueshme.
Në këtë kontekst, Ukraina mbetet një element kyç i diskutimeve ndërkombëtare mbi sigurinë europiane dhe arkitekturën e ardhshme të paqes në kontinent. Zhvillimet e mëtejshme pritet të kërkojnë angazhim të vazhdueshëm diplomatik dhe koordinim të ngushtë ndërmjet aktorëve ndërkombëtarë gjatë vitit 2026.
KAPITULLI III
Riarmatimi dhe rritja e rolit të NATO-s në sigurinë europiane
Gjatë vitit 2025, siguria europiane dhe roli i NATO-s u karakterizuan nga zhvillime të rëndësishme strukturore dhe politike, në kushtet e një mjedisi ndërkombëtar të mbingarkuar me sfida të sigurisë. Përshkallëzimi i konfliktit në Ukrainë dhe tensionet në rajone të tjera rritën vëmendjen ndaj aftësive mbrojtëse dhe gatishmërisë kolektive të Aleancës.
Në këtë kontekst, vendet anëtare të NATO-s dhe Bashkimi Europian ndërmorën hapa për forcimin e kapaciteteve ushtarake dhe rritjen e investimeve në mbrojtje. Diskutimet strategjike u fokusuan në nevojën për rritjen graduale të shpenzimeve për mbrojtjen, modernizimin e infrastrukturës ushtarake dhe përmirësimin e koordinimit ndërmjet aleatëve.
Samitet e NATO-s gjatë vitit 2025 shërbyen si platforma për adresimin e këtyre çështjeve, duke riafirmuar parimin e mbrojtjes kolektive dhe rëndësinë e bashkëpunimit transatlantik. Në të njëjtën kohë, u theksua roli në rritje i vendeve europiane në marrjen e përgjegjësive më të mëdha për sigurinë e kontinentit.
Bashkimi Europian paralelisht avancoi iniciativa për forcimin e dimensionit të tij të mbrojtjes, në përputhje dhe në koordinim me NATO-n. Këto nisma synuan rritjen e autonomisë strategjike europiane, pa cenuar rolin qendror të Aleancës Atlantike në arkitekturën e sigurisë euroatlantike.
Pavarësisht këtyre zhvillimeve, diskutimet mbi kapacitetet reale, ritmet e riarmatimit dhe balancën e përgjegjësive ndërmjet SHBA-ve dhe Europës mbetën të pranishme. Analistë dhe institucione të ndryshme theksuan nevojën për qasje të koordinuar dhe afatgjatë, në mënyrë që përpjekjet e ndërmarra të përkthehen në rritje të qëndrueshme të sigurisë.
Në perspektivë, viti 2026 pritet të jetë vendimtar për konkretizimin e këtyre orientimeve strategjike. Roli i NATO-s dhe bashkëpunimi i saj me Bashkimin Europian do të mbeten elementë kyç për garantimin e stabilitetit dhe sigurisë në Europë.
KAPITULLI IV
Komuniteti Politik Europian
Gjatë vitit 2025, Komuniteti Politik Europian (KPE) vijoi të funksionojë si një forum dialogu ndërmjet vendeve europiane dhe partnerëve të tyre, me synimin për të shkëmbyer pikëpamje mbi sfidat kryesore politike, të sigurisë dhe bashkëpunimit në kontinent. Samiti i Komunitetit Politik Europian i mbajtur në Tiranë më 16 maj 2025 përbënte një ngjarje të rëndësishme diplomatike për Shqipërinë dhe një moment domethënës në axhendën e këtij formati. Ai ofroi një platformë për takime të nivelit të lartë dhe diskutime mbi çështje me interes të përbashkët europian.
KPE karakterizohet nga një qasje fleksibël dhe konsultative, pa struktura të përhershme institucionale apo mekanizma vendimmarrës detyrues. Diskutimet zhvillohen kryesisht në formën e tryezave tematike dhe shkëmbimeve të hapura ndërmjet liderëve.
Gjatë vitit 2025, temat kryesore të trajtuara në kuadër të KPE-së përfshinë sigurinë europiane, stabilitetin rajonal, energjinë, migracionin dhe sfidat ekonomike. Samitet shërbyen si hapësira për koordinim politik dhe për ndërtimin e mirëkuptimit ndërmjet vendeve pjesëmarrëse.
Ndërkohë, në qarqet politike dhe analitike europiane janë shprehur vlerësime të ndryshme mbi rolin dhe perspektivën e këtij formati. Disa e konsiderojnë KPE-në si një instrument shtesë dialogu, ndërsa të tjerë theksojnë nevojën për qartësim më të madh të funksioneve dhe objektivave të tij afatgjata.
Në perspektivë, ecuria e Komunitetit Politik Europian pritet të varet nga aftësia e tij për të plotësuar mekanizmat ekzistues europianë dhe për të kontribuar në mënyrë konstruktive në adresimin e sfidave të përbashkëta të kontinentit.
KAPITULLI V
Shanset dhe kushtet për paqe në Lindjen e Mesme
Gjatë vitit 2025, situata në Lindjen e Mesme mbeti ndër më të ndërlikuarat në skenën ndërkombëtare, pavarësisht përpjekjeve të vazhdueshme diplomatike për uljen e tensioneve dhe arritjen e armëpushimeve të përkohshme në disa vatra konflikti.
Arritja e një armëpushimi ndërmjet Izraelit dhe Hamasit gjatë vitit 2025 krijoi pritshmëri për një stabilizim gradual të situatës, megjithëse zhvillimet në terren treguan se procesi i paqes mbetet i brishtë dhe i ndikuar nga faktorë të shumtë rajonalë dhe ndërkombëtarë.
Në këtë kontekst, roli i Shteteve të Bashkuara ishte i rëndësishëm në ndërmjetësimin e dialogut dhe në mbështetjen e iniciativave diplomatike. Paralelisht, vende të tjera dhe organizata ndërkombëtare, përfshirë Bashkimin Europian dhe Kombet e Bashkuara, vijuan përpjekjet për të nxitur zgjidhje politike dhe humanitare.
Situata u ndikua gjithashtu nga dinamika më të gjera rajonale, përfshirë marrëdhëniet ndërmjet Iranit, Izraelit dhe vendeve arabe, si dhe nga zhvillimet në Siri dhe Liban. Këta faktorë vazhduan të kushtëzojnë mundësitë për një paqe të qëndrueshme në rajon. Çështja palestineze mbeti një element qendror i diskutimeve ndërkombëtare mbi Lindjen e Mesme. Mbështetja për zgjidhjen me dy shtete u riafirmua nga një numër aktorësh ndërkombëtarë, ndonëse rruga drejt realizimit të saj vazhdon të përballet me vështirësi politike dhe praktike.
Në perspektivë, zhvillimet në Lindjen e Mesme gjatë vitit 2026 pritet të varen nga vazhdimësia e dialogut diplomatik, nga angazhimi i aktorëve kryesorë rajonalë dhe ndërkombëtarë, si dhe nga aftësia për të adresuar shkaqet themelore të konflikteve dhe nevojat humanitare të popullsive të prekura.
KAPITULLI VI
Tregtia ndërkombëtare dhe politikat tarifore
Gjatë vitit 2025, politikat tregtare ndërkombëtare u rikthyen në qendër të vëmendjes, si pasojë e zhvillimeve të reja në fushën e tarifave doganore dhe masave mbrojtëse të aplikuara nga disa ekonomi të mëdha.
Vendosja dhe rishikimi i tarifave tregtare nga Shtetet e Bashkuara ndikoi në marrëdhëniet ekonomike me partnerë të ndryshëm, përfshirë Bashkimin Europian, Kinën dhe vende të tjera. Këto masa u shoqëruan me reagime dhe kundërmasa, duke nxitur diskutime mbi të ardhmen e tregtisë së lirë dhe balancën ndërmjet proteksionizmit dhe hapjes së tregjeve.
Në këtë kontekst, organizatat ndërkombëtare dhe institucionet financiare theksuan rëndësinë e ruajtjes së stabilitetit të sistemit tregtar global dhe të parashikueshmërisë në marrëdhëniet ekonomike ndërkombëtare. U nënvizua se dialogu dhe negociatat mbeten instrumente kyçe për menaxhimin e mosmarrëveshjeve tregtare.
Gjatë vitit 2025 u shënuan gjithashtu përpjekje për arritjen e marrëveshjeve të përkohshme dhe shtyrjen e disa masave tarifore, veçanërisht në marrëdhëniet ndërmjet SHBA-ve dhe Kinës. Këto zhvillime kontribuuan në uljen e përkohshme të tensioneve tregtare.
Ndërkohë, debati mbi ndikimin e politikave tarifore në rritjen ekonomike, inflacionin dhe zinxhirët e furnizimit mbeti i pranishëm në qarqet ekonomike dhe politike. Analizat e ndryshme theksuan nevojën për qasje të balancuara që të marrin në konsideratë si interesat kombëtare, ashtu edhe efektet në ekonominë globale.
Në perspektivë, viti 2026 pritet të karakterizohet nga përpjekje të vazhdueshme për stabilizimin e marrëdhënieve tregtare ndërkombëtare dhe forcimin e mekanizmave shumëpalësh, me synim mbështetjen e rritjes ekonomike dhe reduktimin e pasigurive globale.
KAPITULLI VII
Sfida kineze dhe dinamika e BRICS
Gjatë vitit 2025, roli i Kinës dhe i grupimit BRICS vijoi të fitojë peshë në skenën ndërkombëtare, duke reflektuar ndryshimet graduale drejt një rendi më shumëpolar. Këto zhvillime u shoqëruan me rritjen e ndikimit ekonomik, politik dhe diplomatik të këtyre aktorëve në çështjet globale.
Kina vazhdoi të forcojë pozicionin e saj ekonomik dhe teknologjik, duke ndërmarrë hapa për të reduktuar varësitë strategjike dhe për të zgjeruar bashkëpunimin me vende të ndryshme të Amerikes Latine. Politikat e saj u fokusuan në zhvillimin industrial, novacionin teknologjik dhe sigurimin e burimeve kritike.
Në të njëjtën kohë, grupimi BRICS u angazhua për thellimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve anëtare dhe zgjerimin e rolit të tij në ekonominë botërore. Diskutimet u përqendruan në çështje si përdorimi i monedhave kombëtare në tregti, reformat e institucioneve financiare ndërkombëtare dhe koordinimi politik në forume globale.
Këto zhvillime u ndoqën me vëmendje nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian, të cilat vlerësuan implikimet e tyre për stabilitetin ekonomik dhe politik global. Debatet strategjike u fokusuan në mënyrat për të ruajtur konkurrueshmërinë, diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit dhe forcimin e bashkëpunimit me partnerë të besueshëm.
Pavarësisht dallimeve në qasje dhe interesa, ndërveprimi ndërmjet Kinës, BRICS dhe aktorëve perëndimorë vijoi të zhvillohet edhe në kuadër të dialogut shumëpalësh. Kjo pasqyroi nevojën për menaxhimin e konkurrencës në mënyrë të qëndrueshme dhe për shmangien e përshkallëzimit të tensioneve.
Në perspektivë, viti 2026 pritet të karakterizohet nga vazhdimi i këtyre dinamikave, me ndikim të drejtpërdrejtë në arkitekturën ekonomike dhe politike ndërkombëtare, si dhe në balancat e reja të fuqisë në nivel global.
KAPITULLI VIII
Gjendja dhe dinamikat në Ballkanin Perëndimor
Gjatë vitit 2025, Ballkani Perëndimor vijoi të përballet me sfida të njohura politike, ekonomike dhe të sigurisë, duke ruajtur njëkohësisht orientimin strategjik drejt integrimit europian dhe bashkëpunimit rajonal.
Proceset e integrimit në Bashkimin Europian mbetën një prioritet për vendet e rajonit, me ritme të ndryshme përparimi në varësi të reformave të brendshme dhe dinamikave politike kombëtare. Dialogu politik dhe reformat institucionale vijuan të jenë elementë kyç për avancimin e këtyre proceseve.
Marrëdhëniet ndërmjet vendeve të rajonit ishin përgjithësisht stabile, megjithëse në disa raste u shoqëruan me tensione të natyrës politike dhe historike. Dialogu dhe ndërmjetësimi ndërkombëtar vijuan të luajnë një rol të rëndësishëm në menaxhimin e këtyre çështjeve.
Situata në Bosnje dhe Hercegovinë dhe zhvillimet politike në Serbi u ndoqën me vëmendje nga aktorët ndërkombëtarë, për shkak të implikimeve të tyre për stabilitetin rajonal. Në të njëjtën kohë, dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës mbeti një element qendror i axhendës ndërkombëtare për Ballkanin Perëndimor.
Bashkëpunimi rajonal u mbështet përmes nismave të ndryshme shumëpalëshe dhe projekteve ekonomike e infrastrukturore, me synimin për të rritur ndërlidhjen dhe zhvillimin ekonomik të rajonit.
Në perspektivë, viti 2026 pritet të kërkojë angazhim të vazhdueshëm politik dhe diplomatik, si nga vendet e rajonit ashtu edhe nga partnerët ndërkombëtarë, për të ruajtur stabilitetin, për të avancuar reformat dhe për të forcuar perspektivën europiane të Ballkanit Perëndimor.
Roli i pritur i Shqipërisë, Kosovës dhe perspektiva e shqiptarëve në rajon
Në kontekstin e zhvillimeve gjeopolitike të vitit 2025 dhe perspektivave për vitin 2026, pritet që Shqipëria të vijojë të luajë një rol konstruktiv dhe të përgjegjshëm në rajon dhe më gjerë, në përputhje me orientimin e saj strategjik euroatlantik. Si vend anëtar i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian, Shqipëria mbetet e angazhuar në forcimin e stabilitetit, sigurisë dhe bashkëpunimit shumëpalësh.
Në këtë kuadër, Kosova përfaqëson një element thelbësor të stabilitetit dhe sigurisë në Ballkanin Perëndimor. Perspektiva e saj euroatlantike dhe përpjekjet për konsolidimin e institucioneve demokratike mbeten të lidhura ngushtë me mbështetjen ndërkombëtare dhe me vijimin e dialogut politik, në përputhje me parimet e së drejtës ndërkombëtare.
Roli i Kosovës në proceset rajonale pritet të forcohet përmes angazhimit konstruktiv dhe bashkëpunimit me partnerët strategjikë.
Shqipëria dhe Kosova, në koordinim me partnerët ndërkombëtarë, pritet të kontribuojnë në promovimin e dialogut, fqinjësisë së mirë dhe bashkëpunimit rajonal. Ky angazhim ka rëndësi të veçantë për krijimin e një mjedisi të qëndrueshëm politik dhe sigurie, i cili mbështet perspektivën europiane të gjithë rajonit.
Në një plan më të gjerë, perspektiva e shqiptarëve në rajon mbetet e lidhur me respektimin e të drejtave të njeriut, barazinë para ligjit dhe përfshirjen aktive në jetën politike, ekonomike dhe shoqërore të vendeve ku ata jetojnë. Përmirësimi i pozitës së komuniteteve shqiptare në rajon pritet të kontribuojë pozitivisht në stabilitetin afatgjatë dhe në forcimin e bashkëjetesës ndëretnike.
Në planin ndërkombëtar, Shqipëria dhe Kosova pritet të vijojnë angazhimin e tyre në organizatat dhe forumet shumëpalëshe, duke mbështetur rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve. Forcimi i kapaciteteve institucionale, vijimi i reformave, luften kunder korrupsionit, shtetit ligjir dhe bashkëpunimi i ngushtë me partnerët strategjikë pritet të jenë faktorë përcaktues për avancimin e objektivave të përbashkëta gjatë vitit 2026 dhe më tej.
